โรคข้ออักเสบ (Arthritis) เป็นภาวะที่เกิดการทำลายข้อต่อของร่างกาย ข้ออักเสบมีหลายรูปแบบที่พบมากที่สุดคือ ข้อเสื่อม (Osteoarthritis) เกิดจากการบาดเจ็บของข้อต่อ การติดเชื้อที่ข้อต่อ และอายุที่มากขึ้น ส่วนข้ออักเสบรูปแบบอื่นๆ เช่น ข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคข้อสะเก็ดเงิน เกิดจากภาวะภูมิต้านทานตนเอง ข้ออักเสบติดเชื้อ เช่นโรคเก๊าท์ เกิดจากการสะสมผลึกของกรดยูลิกที่บริเวณข้อ ทำให้เกิดการอักเสบ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีโรคข้ออักเสบอื่นๆอีก เช่น โรคสติลล์ โรคกระดูกสันหลังอักเสบยึดติด อาการและการรักษาก็จะแตกต่างกันไปตามโรคนั้นๆคะ
อาการที่แสดงสัญญาณว่าเป็นโรคข้ออักเสบมีดังต่อไปนี้
- ข้อต่อบวม อาจจะเกิด1ข้อหรือหลายข้อพร้อมกันก็ได้
- มีอาการข้อติดเป็นเวลานานเมื่อตื่นนอนตอนเช้า
- มีอาการปวดข้อ เมื่อกดจะมีความรู้สึกเจ็บที่ข้อ อาการจะเป็นๆหายๆ และเคลื่อนไหวข้อไม่ได้เหมือนปกติ
- ข้อต่อบวม แดง และร้อน
- เป็นไข้โดยไม่ทราบสาเหตุ น้ำหนักลด อ่อนเพลียเพราะปวดข้อ
ถ้าหากมีอาการดังกกล่าวข้อใดข้อหนึ่งเป็นนานกว่า 2 สัปดาห์ ควรไปพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยเพื่อระบุโรคข้ออักเสบให้ชัดเจนว่าเป็นชนิดใดและรับการรักษาที่เหมาะสมกับโรค
ผู้ที่มีแนวโน้วจะเป็นโรคข้ออักเสบนั้น ส่วนใหญ่จะเป็นคนที่มีน้ำหนักตัวมากกว่าปกติ ความอ้วนจะทำให้หลัง สะโพก หัวเข่า และเท้าของเราต้องแบกรับภาระจากน้ำหนักตัวที่มากเกินไป อาจส่งผลให้เป็นโรคข้ออักเสบที่อวัยวะเหล่านั้นได้ง่าย ถึงแม้ยังไม่มีหลักฐานที่แน่ชัดว่าความอ้วนเป็นสาเหตุของโรคข้ออักเสบ แต่ความอ้วนทำให้อาการของโรครุนแรงขึ้นได้แน่นอน
สำหรับนักกีฬานั้นก็จะออกกำลังกายหนักเกินไป จึงเป็นการสร้างภาระให้กับข้อกระดูก อาจทำให้ข้ออักเสบและเสื่อมได้ เช่น นักวิ่ง นักกระโดดนสูง ที่ออกกำลังอย่างหนักที่ต้องใช้ข้อเท้า หัวเข่า อยู่ตลอดเวลา ทำให้เกิดแรงกดที่ข้อกระดูกเหมือนกับคนอ้วนเลยคะ
นอกจากนี้การฉีดยาสเตียรอยด์เพื่อลดอาการอักเสบของข้อบ่อยๆ จะทำให้ข้อเสียได้ แต่ถ้าเป็นแบบชนิดรับประทานจะไม่มีผลต่อข้อแต่มีผลต่อกระดูกโดยรวมเพราะทำให้กระดูกบางลง รวมถึงพฤติกรรมของตนเองเช่น การนั่งนานๆโดยไม่เปลี่ยนท่าทำให้ข้อต่อบริเวณนั้นรับน้ำหนักจนเกิดไป
อาหารที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยโรคข้ออักเสบนั้นจะเหมือนกับอาหารผู้ที่ควบคุมน้ำหนัก จะเป็นอาหารไขมันต่ำ เน้นทานผัก ผลไม้เป็นหลัก อาหารประเภทธัญพืชที่ผ่านการขัดสีน้อยที่สุด เช่น ข้าวกล้อง แป้งไม่ขัดขาว จมูกข้าวสาลี ควรรับประทานให้ได้ทุกวันจะมากหรือน้อยก็ได้คะ นอกจากนี้ควรบริโภคปลา เพราะปลาอุดมไปด้วยกรดไขมันไม่อิ่มตัวอย่างกรดโอเมก้า3 มีคุณสมบัติยับยั้งการอักเสบของข้อกระดูก แนะนำให้รับประทานสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง หรืออาจรับประทานในรูปแบบแคปซูลน้ำมันปลาก็ได้ ปลาที่มีกรดไขมันโอเมก้า3 มากได้แก่ ปลาแซลมอล ปลาซาดีน ปลาทู ปลาช่อน ส่วนน้ำมันดอกอีฟนิ่งพริมโรสก็สามารถลดการอักเสษได้เช่นกัน
สำหรับการบำบัดโรคข้ออักเสบที่ได้ผลดีที่สุดก็คือการออกกำลังกายคะ ต้องทำอย่างต่อเนื่องจึงจะเห็นผล การออกกำลังกายจะแตกต่างกันไปตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการ หากต้องการสร้างความยืดหยุ่นให้กับข้อต่อการออกกำลังกายควรเป็นลักษณะการยืดแบบนุ่มนวล ช้าๆ เพื่อให้ข้อได้ยืดมากที่สุด หากเรามีกล้ามเนื่อเนื้อที่แข็งแรงก็จะเป็นการแบ่งเบาภาระของข้อต่อเมื่อร่างกายเคลื่อนไหวรุนแรงโดยเฉพาะกล้ามเนื้อบริเวณเอ็นข้อต่อ ส่วนกล้ามเนื้อหน้าท้องและหลังที่แข็งแรงก็จะช่วยให้หมอนรองกกระดูกสันหลังรับภาะระน้อยลง ป้องการการอักเสบและเสื่อมของข้อต่อได้ ควรเลือกออกกำลังกายด้วย การเดิน การปั่นจักรยาน การว่ายน้ำ และการเต้นรำ และหากต้องการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อมัดใหญ่ก็เป็นการเต้นแอโรบิก
อย่างไรก็ตามอาการ โรคข้ออักเสบ ควรได้รับการดูแลจากแพทย์ชำนาญาการจะเป็นการรักษาข้อต่างๆให้เราสามารถใช้งานได้ไปอีกยาวนาน บางท่านซื้อยามารับประทานเองอาจทำให้หายจากอาการปวดได้จริงแต่การดำเนินของโรคก็ยังคงทำลายข้อต่ออยู่เช่นเดิม อาการอักเสษเรื้อรังอาจทำให้ทุพลภาพได้นะคะ
